Review: Zaman Makinesi

Zaman Makinesi by H.G. Wells
My rating: 5 of 5 stars

Ütopik bir teorem olarak 4. boyut içinde seyehat ve bunun gerçekliğini nasıl ispat ederiz sorununun tartışıldığı farklı bir eser olarak karşımıza çıkıyor.

İnsan birbirine dik 3 ekseni içeren boyutun içinde ve hangi yöne dik olduğunu tabir edemediğimiz 4. boyutta bir hareket içinde ilerlerken, sıkışıp kaldığı evrenin tanımını yapmak konusunda başarılı sonuçlar ortaya koyamıyor. Hayal gücümüz ve mantığımız bize limitli bir bakış açısı sunuyor. Kitabın sayfaları arasında olası bir kırımda bizi neler bekleyebilir sorusu tartışılıyor.

Günümüzden binlerce yıl sonra dünya üzerindeki yaşamın nasıl olacağı konusu sadece bir hayalden ibaret. Bildiğimiz 10'dan fazla insan türünden elemine olarak gelen Homo sapienslerin, bundan binlerce yıl sonra devam eden evrim basamaklarında farklı türler için ilk adımı oluşturabileceğini de unutmamak gerekli. Yazar, günümüzden 8000 yıl sonra değişen insan kavramnını ve üretim ilişkisini kendi ütopik evreninde tanımlarken bize evrimsel bu farkındalığı çok güzel anlatıyor. Bizm 4. boyut içine sıkışan bakış açımızdan kurtulup, an dışındaki dünyada, yaşamsal döngüyü sorgulama yeteneğimiz; günümüz mantığında sadece "delilik" tabiri içerisinde yer alacaktır.

View all my reviews

Okumaya Devam Et ↬

Enerjinin Farklı Bir Türü: #Motivasyon

Potansiyen enerjinin kinetik enerjiye dönüşmesiyle, bekleyen durağan bir durumdan hareketin meydana gelmesi başlar. İnsan bedenindeki bu durumda, farklı formatlarda kendini göstermektedir. Mesela bir moleküle bağlı fosfor atomunda saklı olan enerjinin, bağın kırılmasıyla ısı ve kimyasal enerji olması, sonrasında tepkimelerde çeşitli sonuçlar doğurması bunun örneğidir. 

Kısa süreli bir enerji kaynağı olarak, motivasyon'dan bahsetmek istiyorum. Odaklanmış bir duruma karşı, hareket yeteneği meydana getirme gücü diyebiliriz. Güdü temelli bir durumdur. Bir noktaya karşı, bir fikre veya olgu içindeki duruma karşı odaklanmayı gerektirir. Davranışa geçecek canlının içsel veya dışsal güç kaynağı olarak düşünülebilir.

 

2007 yılında yayınlanmış olan bir çalışmada; David W Chambers tarafından kısa dönemli bir enerji olarak nitelendirilmiştir. Bu durum bir karar karşı veya durumun ilerlemesine karşı elde edilecek bir aktivite gücü olarak nitelendirilmektedir. Ancak Motivasyon Teorisi farklı kişisel zorlukların varlığını belirtmektedir. Bireysel bir öğrenim sonucunda, kişiselleştirilmiş yollar meydana gelmektedir. Bu da çeşitli yanıtların meydana gelmesini zorlaştırmaktadır.

Maslow'un Piramidi

Kişinin kendisini ilgilendiren durumlarda, odaklanması ve durum içerisindeki rasyonel kararlar vermesi gibi durumların temelinde ise Maslow'un İhtiyaçlar Piramidi yer almaktadır. Bu piramidin temelinde fizyolojik ihtiyaçlar yer almaktadır. Bir üst basamağı güvenlik sağlanmasıdır, kişinin kendisinin ve sağlığının korunmasını temel alır. Bu iki basamak hayatta kalma temelli olguların yönetildiği durumdur. Üçüncü basamağa gelindiğinde "sevgi" devreye girmektedir. Sosyal bir varlık olan insanın çevresiyle olan ilişkisinin sağlanmasını için arkadaşlık, aşk, aile gibi duygusal kökenli konular üzerinde ilerlemesi beklenir. Bundan sonra çevresi tarafından saygı gören, fikirleri dinlenen bir birey olup özgürlüğünü elde etmeye çalışır. Piramidin en önemli ve tamamlayıcı katmanı ise kendini tanımlama katmanı olarak beşinci basamağıdır. Hayatta kalmayı başarmış bireyin, içsel örgüsünde ve bireysel motivasyonunda ilerleyek yaşamı sorgulayan ve yaşayan  bir kişi haline gelişi görülür (2).

Depresyon, yani enerjimizi bizden çalan o önemli hastalığın temelinde de motivasyon kaybı mevcuttur. Bo Li ve Z. Josh Huang tarafından fareler üzerinde yapılan bir deneyde, hücre aktiviteleri ve motivasyon arasındaki bağıntı tanımlanmaya çalışmışıt. Fezf2 gen bölgesi aktif nöron takımları, beynin ön bölgesinde yer alıp, kritik bir rol oynayarak motivasyon için temel sinyallerin oluşumunu sağladığı düşünülmektedir. Farelere ödüller verilerek yapılan testlerde, bölgedeki aktivitenin arttığı görülmüştür. Tam tersi durumda, bölgedeki aktivitenin duraklatılması ise, farelerdeki hızı düşürmüştür. Ancak bu bağlantı hattı yani projeksiyonda meydana gelen değişim, bağımlılık oluşturmadan enerjiyi arttırdığını göstermiştir (3).

Motivasyon üzerine yayınlanan bu projeksiyon hattı, nöral yapı ve bölgedeki uyarı sistemi depresyon üzerine modern yaklaşımda farklı bir boyut katacak perspektifin ilk adımı olarak değerlendirilebilir. Diğer önemli noktası ise, bölgenin bağımlılık yanıtı oluşturmamış olmasıdır.

Motivasyon temelini anlatan Maslow üzerine yapılan önemli eleştirilerden bir tanesi de, teorinin insani özelliklerden öte, hayvansal içgüdüler temelinde yer almasıdır. Ancak teorinin ortaya çıktığı dönemin sosyoekonomik durumu ile birlikte düşünüldüğünde yaklaşım tutarlı görülmektedir. İnsanın ististna olduğunu unutmadan yaklaşarak teorinin kökenini yeniden oluşturmak gerekir. Bu konu üzerine 2017 yılında yayınlanmış çalışmada "Kendin Ol! Ben kim değilim?" vurgusu dikkati çekmektedir. Hayvansal içgüdünün temelinde hayatta kalma ve beslenme en temel durumu oluştururken, tek hedef sürünün devamlılığı olarak düşünülebilir. Bunun için doğru manevralar, üreme teknikleri, göçler gerekebilir. Ancak özgün insan beyni,  kendisine ait kişisel bir yolda ilerleyerek saygınlık elde etmeyi hedeflemektedir. Bireyin hikayesinin temelinde öznel niteliğinin varlığı yer almaaktadır. Bundan dolayı doğada sağ kalma temelli hayvansal içgüdüler yanı sıra, sağlığını koruyucu bireysel bilgisini ve insani niteliklerini geliştirmeyi hedefler (4).

Özgün insan ruhu, varlığının bir enerji döngüsüne borçludur. Bu döngünün bir yerinde fizyolojik ihtiyaçların, diğer tarafta nörolojik yönetim ile elde edilen psikolojik ihtiyaçların varlığı ön plandadır. Genetik yapımız, çevresel kazanımlarımız ve anatomik farklılaşmalarımız bizim içimizdeki kısa zamanlı odaklanmış güç oluşturan motivasyon durumumuz için en önemli faktörü oluşturmaktadır.

1. Chambers DW. Motivation. J Am Coll Dent. 2007 Summer;74(2):34-41. PMID: 18232579.

2. Maslow, A.H. (1943). "A theory of human motivation". Psychological Review. 50 (4): 370–396. CiteSeerX 10.1.1.334.7586. doi:10.1037/h0054346.

3. Deng H, Xiao X, Yang T, Ritola K, Hantman A, Li Y, Huang ZJ, Li B. A genetically defined insula-brainstem circuit selectively controls motivational vigor. Cell. 2021 Dec 22;184(26):6344-6360.e18. doi: 10.1016/j.cell.2021.11.019. Epub 2021 Dec 9. PMID: 34890577.

4.  Abulof, U. Be Yourself! How Am I Not myself?. Soc 54, 530–532 (2017). https://doi.org/10.1007/s12115-017-0183-0

Okumaya Devam Et ↬

Modern Dünyadaki Evsel Üretim: Üç Boyutlu Yazıcılar

3 Boyutlu Yazıcı

Tarihi bir teknolojinin evlere yerleşmesiyle, üretimin kişiselleşmesi konusundaki geçişi izlediğimiz bir dönemdeyiz. Kompozit maddelerin eriyik halinde katmanlar şeklinde birleştirilmesi ve sonrasında nesnelerin üç boyutlu sekilde meydana getirilmesine imkan veren bu teknoloji 1980'li yıllardan bu yana hayatın içine girmiş olsa da, 2000'li yıllardan sonra bireysel kullanımda önemli bir yere vardı.

 Bu yazıda eğlenceyle kullandığım cihazın bireysel bir kullanıcı gözünden özelliklerini anlatmaya çalışacağım.

Öncelikle temelinde birkaç farklı teknolojik yapı içeren bu yazıcılar için iki önemli tipini anlatarak başlamak gerekli:

• FDM tipi yani Eriyik Yığma Modellemesi adı verilen, filamentin eritilerek, katman (Layer) şeklinde adım adım eklenerek yükseltildiği ve sonrasında nesnenin elde edildiği modeldir. Bu baskı materyali yani filament, baskı kafası (ekstrüder) içinden geçerken ısıtıcı sistem ile eritilir. Baskı için istenen katman inceliği, baskı kafasının çıkışındaki kalibre ile elde edilir. Sonra yazıcı 3 eksendeki hareketi ile cismin oluşturulmasını sağlar. Baskı için kullanılan filament, diğer sistemelere daha ucuz bir ham madde olduğu için uygun fiyatlı baskı alma imkanı sağlar. Filamentler üzerinde yapılacak minimal değişiklikler ile farklı niteliklerde baskı alma imkanı olacaktır.
  

• 

  SLA tipi 3D Yazıcı
  

  SLA tipi yani Sterolitografi Cihazı, katmanlı inşa sisteminin bir diğer türü olarak karşımıza çıkmaktadır. Burada filament yerine reçine şeklinde sıvı bir materyal içerisinde hedeflenen bölgenin ışık, lazer ve UV teknolojisine sahip bir enerji kaynağı ile kürleme ismi verilen bir olayın gerçekleşmesi sağlanır. Bu sayede bölgedeki reçine katılaşarak meydana gelecek olan cismin şeklinin oluşması sağlanır.

Geleneksel yöntem olan FDM tipi yazıcılara göre, reçinelerrin pahalı olması ve sistemin daha pürüzsüz bir çıktı almsaını sağlayacak hassas üretim mekanizmasından dolayı, SLA tipi yazcıların üretimi daha pahalıdır. Genellikle daha profesyonel modellemelerde tercih edilmekte, özellikle medikal alanda kullanım örnekleri mevcuttur. 

3D yazıcılarda en çok tercih edilen materyelleri tanıtıcak olursak;

Katkısız olan maddeler

• ABS akrilonitrit Butadin stirin maddesinin meydana getirdiği, en popüler filament yapılarından birisidir. Dayanıklılık yapısı yüksek olduğu ve baskı alması zor olduğu için hassas bir işleme gerektirmektedir. En çok tercih edilen ve diğer bir çok filamente üstün bir yapısı mevcuttur. Yüksek gerim ve sıcaklıklara dayanabilmektedir.
  
• PLA polilaktik Asit'ten elde edilen ve evrensel olarak en çok tercih edilen polimer yapılarından birisidir. Üretimi kolay olması, aynı zamanda yapısının biyolojik olması nedeniyle kullanımda bir çok üstünlüğe sahiptir. Her yazıcı tarafından baskısı alınabilecek bir maddedir. Düşük baskı sıcaklığı, düşün çözünme, kokusunun olmaması, gıda ile temasta sorun çıkartmaması önemli özelliklerindendir.
• PETG, polietilen tetrafolat yani dünyada en sık kullanılan plastik türü, su şişelerinin yapımında kullanılmaktadır. Bir çok sanayi ürünü, tekstil ürünü için ham madde olan bu materyalin 3D yazıcılarda kullanımı, glikol içermeyen PET türüne göre daha az kırılgan ve daha kolay şekil verilmesinden dolayı tercih edilir hale gelmiştir. PLA'dan dayanıklı, ısıdan kolay etkilenmesi nedeniyle de ABS'den daha kolay basılan bir materyaldir. Ancak yazıcı başlığına aktarım sırasında teknik değişimler gerektirebilir. En büyük dezavantaj ise nemden etkilenmesi olarak düşünülebilir, depolama şartları önemlidir.
• Naylon, sentetik bir polimer olan, hafif ve bir çok sanayi ürününde önemli bir yer oluşturan güçlü bir filmanttir. Baskı içinde, sonrasında boyanabilir. Havadaki nemi emme özelliği nedeniyle depolanmasında sorunlar görülebilir. İşlevsel prototipler için ideal materyallerden birisidir.
• FPE, esnek filamentlerin temenini oluşturan flex poliester yapılı maddedir. PLA grubuna göre daha yumuşak ve esnek yapıdadır. Bir filamentin içerisine eklenerek onun esnekliğini ve yumuşaklığını ayarlamada kullanılabilir. Yazdırılması kolaydır.
• Kevlar yapılı filamentler yani poliklarbon yapılı, dayanıklı, sanayi tipi üretime imkan veren bir filmanet yapısıdır. İnovatif çalışmaların ve endüstriyel üretimin önemli yerini oluşturmaktadır. ABS gibi dayanıklı bir materyallerdir. Buna savunma sanayi, ulaşım sanayi gibi ağır ve gücün-dayanıklılığın önemli olduğu alanlarda kullanımından anlaşılmaktadır. Tabi materyalin yapısı gereği diğer türlerden daha yüksek maliyette olduğu net bir şekilde kendini göstermektedir.

Katkılı materyallerin ise genel özellikleri bakımından fiziksel ve kimyasal tepkimeleri kullanım esneklik, baskı sıcaklılığı, dayanıklılık ve maliyet gibi konularda değişim elde edilen materyallerdir. Özellike metalik yapılar elde etmek için çeşitli metal tozları (demir, bakır, bronz, gümüş) ile PLA birleşiminden elde edilen materyallerin işlem sonrasında küçük zımparalama yöntemleri ile metalik görünüm elde edilmesi, içerdiği antibakteriyel yapılar sayesinde medikal kullanıma imkan veren filamentler, iletkenlik niteliğinin katılması, ağaç-tahta yapısı eklenerek sanatsal bir yapının elde edilmesi bunlara örnektir. 

Bunun yanı sıra suda veya başka çözücülerde çözünme yeteneği kazandırılan bir grup filament ise destek filamentleri olarak kullanımda yerini almaktadır. Bu sayede modellemelerde daha stabil yapılar elde edilmektedir. 

TinkerCAD üç boyutlu ücretsiz modelleme yapmak ve bireysel kullanım için öneribileceğim web siteleri arasında yer almaktadır. Özellikle yeni başlayanlar için buraya tıklayarak ulaşabilecekleri ve ücretsiz kayıt olabilecekleri bir sitedir.

Ücretsiz modellerin idirilip direk baskıya verilebileceği bir diğer web sitesi ise thingiverse olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu site, bu alanda modelleme yapan kişilerin model yapılarını paylaştığı bir sitedir. Bunun yanı sıra çeşitli programlamlar ile yapılacak modifikasyonlu örnekleri, baskı alırken kullanılacak teknik ayarları da bulabilirsiniz.

İnovatif girişimlerin her alanda paylaşılabildiği bir web sitesi olarak sürekli takip ettiğim bir başka site ise: instructables , bu site içerisinde mekanik, mutfak, elektirik veya yaşam içinden bir çok örnek bulabilirsiniz. Bu örneklerin bir kısmında 3D printer kullanılırken, bir kategori olarak sadece yazıcılar ile yapılabilecek farklı projelerde sizlere örnek oluşturabilir.

Okumaya Devam Et ↬